Jumat, 04 Juli 2014

Imbuhan dalam Bahasa Sunda



IMBUHAN DALAM BAHASA SUNDA
A.   Awalan (prefiks)
1.     Prefiks Ba-
-         Membentuk dan menunjukan verba dan nomina
Ba-                  +       balik (verba)                  = babalik
Ba-                  +       bantu (nomina)     = babantu
-         Menunjukan adjektiva
Ba-                  +       bari (adjektiva)     = babari
2.     Prefiks Barang-
Barang-                +       dahar (verba)        = barang dahar
3.     Prefiks Di-
Di-                        +       rok (nomina)        = dirok
Di-                        +       ruksak (verba)      = diruksak
Di-                        +       tilu (numeralia)     = ditilu
4.     Prefiks Ka-
Ka-                       +       tincak (verba)       = katincak
Ka-                       +       nyaah (adjektiva) = kanyaah
Ka-                       +       opat (numeralia)   = kaopat
5.     Prefiks Mang-
Mang-                   +       rupa (nomina)      = mangrupa
6.     Prefiks Mi-
Mi-                        +       bapa (nomina)      =mibapa
Mi-                        +       gawé (verba)         = migawé
Mi-                        +       kanyaah (adjektiva)= mikanyaah
Mi-                        +       tilu (numeralia)     = mitilu
7.     Prefiks Nga-
Nga-                      +       hiji (numeralia)     = ngahiji
Nga-                      +       leueut (verba)       =ngaleueut
Nga-                      +       dua (numeralia)    = ngadua
Nga-                      +       daweung               = ngadaweung
8.     Prefiks Nyang
Nyang-                 +       kolong (nomina)   = nyangkolong
Nyang-                 +       hareup (adjektiva)          = nyanghareup


9.     Prefiks Pa-
Pa-                        +       tali (nomina)         = patali
Pa-                        +       jeuleu (verba)       = pajeuleu
Pa-                        +       deukeut (adjektiva)= padeukeut
10.                        Prefiks Pada-
Pada-                    +       awéwé (nomina)   = pada awéwé
Pada-                    +       mulih (verba)        = pada mulih
Pada-                    +       resep (adjektiva)   = pada resep
11.                        Prefiks Pang-
Pang-                    +       déngé (nomina)     = pang déngé
Pang-                    +       gebug (verba)       = pang gebug
12.                        Prefiks Para-
Para-                     +       gubernur (nomina)         = para gubernur
Para-                     +       hadirin (nomina)  = para hadirin
13.                        Prefiks Per-
Per-                       +       tanda (nomina)     = pertanda
Per-                       +       bawa (verba)        = perbawa
14.                        Prefiks Pi-
Pi-                         +       deudeuh (adjektiva)= pideudeuh
Pi-                         +       bapa (nomina)      = pibapa
Pi-                         +       gawé (verba)         = pigawé
15.                        Prefiks Pra-
Pra-                       +       bupati (nomina)   = prabupati
16.                        Prefiks Pri-
Pri-                       +       bumi (nomina)      = pribumi
17.                        Prefiks Sa-
Sa-                        +       lembur (nomina)   = salembur
Sa-                        +       kilo (numeralia)    = sakilo
18.                        Prefiks Si-
Si-                         +       siram (nomina)     = sisiram
Si-                         +       duru (verba)                   = siduru
19.                        Prefiks Silih-
Silih-                     +       asih (verba)          = silihasih
20.                        Prefiks Ti-
Ti-                         +       tajong (verba)       = titajong

21.                        Prefiks Ting-
Ting-                     +       gorowok               = tinggorowok
22.                        Prefiks A-
a-                             +       sih                        = asih
23.                        Prefiks Ma-
Ma-                       +       gawé (verba)         = magawé
24.                        Prefiks Pari-
Pari-                      +       basa (nomina)      = paribasa
Pari-                      +       boga (verba)                   = pariboga
25.                        Prefiks N- (nasal) → n-, ng-, m-, dan ny-
N-                         +       kintun                            = ngintun
N-                         +       gégél                     = ngégél
N-                         +       sapu                     = nyapu
B.   Sisipan (infiks)
1.     Infiks –al-
Lieur                     +       -al-                        = lalieur
2.     Infiks –ar-
Bala                      +       -ar-                       = barala
Balik                     +       -ar-                       = baralik
3.     Infiks –um-
Caang                             +       -um-                     = cumaang
4.     Infiks –in-
Ganjar                  +       -in-                       = ginanjar
Satria                             +       -in-                       = sinatria
Tangtos                +       -in-                       = tinangtos
C.   Akhiran (sufiks)
1.     Sufiks –an
Timbang               +       -an                        = timbangan
Wani                     +       -an                        = wanian
Dua                       +       -an                        = duaan
Pilari                     +       -an                        = pilarian
2.     Sufiks –ing
Bakat                             +       -ing                       = bakating
Wireh                             +       -ing                       = wirehing


3.     Sufiks –eun
Gigir                     +       -eun                      = gigireun
Wani                     +       -eun                      = wanieun
4.     Sufiks –keun
Gambar                +       -keun                    = gambarkeun
Kunaha                 +       -keun                    = kumahakeun

5.     Sufiks –na
Opat puluh           +       -na                        = opat puluhna
Pulpén                  +       -na                        = pulpénna
Balik                     +       -na                        = balikna
6.     Sufiks –ning
Kaya                     +       -ning                     = kayaning
Asli                       +       -ning                     = aslining
7.     Sufiks –a
Mugi                     +       -a                          = mugia
8.     Sufiks –i
Bisa                      +       -i                           = ngabisani

PREPOSISI DAN KONJUNGSI
A.   Preposisi
1.     Di               →      di tonggoh
2.     Ka               →      ka Bogor
3.     Ti                →      ti gubernur
4.     Dina            →      dina korsi
5.     Kana           →      kana mobil
6.     Tina            →      tina laut
7.     Dinu           →      dinu gering
8.     Tinu            →      tinu hajat
9.     Kanu           →      kanu ganteng
10.                        Ku              →      ku sendok
11.                        Si                →      si udin
12.                        Ki               →      ki haji
13.  Kai              →      kai herman


B.   Konjungsi
1.     Jeung          →      jeung bapa.
2.     Lamun        →      lamun tunduh, saré !
3.     Sabab                   →      pipina bareuh, sabab nyeri huntu.
4.     Sanajan       →      sanajan hujan, acara teu dibatalkeun.
5.     Atawa         →      mandi atawa henteu?
6.     Tapi            →      ganteng tapi boloho.


KECAP PANGANTEB
1.     Mah                 →      kuring mah lieur.
2.     Téa                   →      si éta téa jawara.
3.     Téh                  →      si udin téh kunaon?
4.     Teuing             →      kuru teuimh awakna.
5.     Deui                 →      hayang deui atuh?
6.     Pisan               →      mahal pisan.

Tidak ada komentar:

Posting Komentar